فرهنگ و آداب فریدونشهر

این شهرستان غربی‌ترین شهرستان استان اصفهان است که از سمت غرب به استان لرستان و از جنوب به استان چهار محال بختیاری و از شرق با شهرستان فریدن و چادگان همسایه است.
 

اقوام گرجی‌ها که در استان اصفهان به ویژه در غرب اصفهان ساکن هستند در سال 1345 بیش از 17 هزار و 665 نفر گرجی در فریدون شهر زندگی می‌کردند که کوچاندن گرجی‌ها به ایران در قرن 17 میلادی صورت گرفته و نقطه ورود آنان به ایران از بدو تاسیس سلسله صفوی یعنی سال 907 میلادی بوده است.
روستای سیبک، چغیورت و بخش مرکزی فریدونشهر مامن و ماوای گرجیان است که آداب و رسوم کهن عید نوروز را زنده نگه داشته و هر سال عید باستانی را جشن می‌گیرند.

اداب و رسوم گرجی های فریدونشهر بسیار زیبا و دیدنی می باشد، که بازیها و سرگرمی های بسیاری در بین مردم در این روز به خصوص به وجود آید این شهر در غرب اصفهان قرار دارد. این گرجی ها در زمان شاه عباس در این منطقه ساکن شده اند و جزو یکی از امن ترین و زیباترین شهرهای کشورمان محسوب می شود مردم در روز جشن عروسی در وسط میدان بزرگی به رقص و پایکوبی می پردازند و با صدای دهل هر مهمانی به وسط میدان برای پایکوبی می آید در ادامه با آداب و رسوم عروسی و عید نوروز در این شهر زیبا آشنا شوید.

در فریدونشهر غروب آخرین سه‌شنبه سال و با نزدیکی تاریکی شب چهارشنبه مردم هر محله‌ای با برپایی آتش در حیاط خانه و یا کوچه خود طی مراسم با شکوهی و به رسم دیرین با شعله ور شدن آتش از روی آن می‌پرند و آرزوی سلامتی، تندرستی و به نوعی روشن بودن چراغ و نورانی بودن خانه را با رفتن غم و اندوه از خداوند متعال در خواست می‌کنند.

فالگوش از رسومات کهن ایرانیان است که مردم فریدونشهر هنوز هم این رسم قدیمی را حفظ کرده‌اند، فالگوش ایستادن برای کسانی است که حاجت یا خواسته‌ای دارند و با نیت کردن بر سر چهار راه‌ها، میدان‌ها، پشت در اتاق‌ها و مکان‌هایی که مردم گرد هم می‌آیند و پای صحبت یکدیگر می‌نشینند حاضر می‌شوند و به حرف نخستین عابر یا گوینده با دقت گوش می‌دهند و کلام رهگذر و خطابه‌گو را به فال نیک و گاهی بد می‌گرفتند و اگر نقل‌ها، حرف و حدیث‌های گوینده برای فالگوش موافق حاجتش بود آرزویش را برآورده شده می‌پنداشت.

ربولونی، ظرف سفالی بوده که دهانه‌ای نسبتا گشاد داشته که در شب چهارشنبه سوری یکی از زنان فامیل به تعداد حاضران دانه‌های تسبیح یا دگمه داخل بولونی می‌ریخته که صاحب هر کدام از این دانه‌ها، دانه خود را می‌شناخته و در واقع اختصاصی بوده است.

در سه‌شنبه شب آخر سال ظرف سفالی بولونی را با پارچه یا دربی می‌پوشاندند و در تنور می‌گذاشتند تا فردا صبح دور هم جمع شده و پیرترین فردی که آشنا به کتاب و اشعار حافظ بود در مجلس حاضر شده و با آوردن بولونی آن را در کنار دختر بچه‌ای گذاشته و دختر بچه دستش را داخل بولونی کرده و دانه‌ای را بیرون می‌آورد و کسی که کتاب حافظ به دست داشت کتاب را به صورت اتفاقی باز می‌کرد و فال مربوط به کسی بود که دانه‌اش از ظرف سفالی بیرون کشیده شده بود و به این ترتیب تا آخرین دانه بولونی این کار ادامه داشت و در آخر نیز سر سفره نعمت صاحب خانه غذا می‌خوردند.

فریدونشهر در شب عید شاهد شادی پسران نوجوان است که به صورت گروهی و گاهی تک تک به پشت‌بام‌های همسایه‌ها و گاه هم محله‌ای خود می‌رفتند و با آویزان کردن سبد، ظروف حلبی و سطل به حیاط خانه‌ها و ایجاد سر و صدا و خبر فرا رسیدن شب عید از صاحب خانه عیدی می‌گرفتند که اکثرا پول، شیرینی و شکلات است.

اکثر خانواده‌ها در شب عید در خانه پدر بزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها جمع می‌شدند و موقع شام قیمه و پلو صرف می‌کردند.

لحظات تحویل سال فریدونشهر در ایام نوروز
به هنگام تحویل سال نو در فریدونشهر تمام اعضای خانواده دور سفره هفت سین جمع می‌شوند و به نیایش، قرائت قرآن و دعای معروف تحویل سال را زمزمه می‌کنند و با گذشت ثانیه‌های تحویل سال جدید بزرگترها به کوچک‌ترها عیدی می‌دهند و جالب‌تر از همه عیدی پدربزرگ‌ها و پدر خانواده است که از داخل قرآن اسکناس‌های نو را به بچه‌ها هدیه می‌کنند.

یکی دیگر از رسم های مردم گرجی شهرستان فریدونشهر بردن هدیه و غذا برای دختران خانه شان که ازدواج کرده اند بوده است که اینک نیز به شیوه های دیگر انجام می شود.

این رسم برای حفظ پیوند عاطفی خانواده ها و اعتقاد به سهم داشتن دختران از غذای خانه پدری یا برادر است که با بردن غذاهای گرمی مانند حلوا، تخم مرغ، برنج و انواع خورشت همراه با نان های محلی انجام می شده است. البته بردن هدیه ای مانند پارچه و یا قطعه ای طلا یا پول نیز تحت عنوان قاب (هدیه) انجام می شده است که اینک نیز ادامه دارد.

بولاقوطی مراسمی در شب عید بوده که نوجوانان پسر به پشت‌بام‌های همسایه‌ها رفته و با آویزان کردن قوطی، سبد و یا هر ظرفی که بتوان عیدی جمع‌آوری کرد خبر عید و سال نو را به صاحب خانه داده و با ایجاد سر و صدا عیدی می‌گرفتند که اغلب پول، نخودچی و کشمش و میوه بوده است که این رسم هم در دنیای مدرن و به نوعی پیشرفته امروزی کمرنگ و در شرف فراموشی است.

زنان شهرستان فریدونشهر در یک شب مانده به عید حلوای محلی می پزند و در میان فامیل و همسایه ها پخش می کنند و حتی برای پنج شنبه آخر سال بر مزار رفتگان خود می برند تا با یاد و خاطرات آن ها سال نو را جشن بگیرند.